زغال‌سنگ طی سال‌های اخیر همچنان یکی از مواد معدنی راهبردی جهان باقی مانده است. هرچند سیاست‌های جهانی بر کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی متمرکز شده، اما این ماده معدنی همچنان در تولید برق بسیاری از کشورها و به‌ویژه در صنعت فولاد و تولید کک متالورژی نقش مهمی دارد. پیش‌بینی‌ها نیز نشان می‌دهد جایگاه زغال‌سنگ در تأمین انرژی و صنایع پایه، به‌خصوص در کشورهای آسیایی، همچنان ادامه خواهد داشت.

ایران نیز با برخورداری از حدود ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغال‌سنگ، ظرفیت قابل توجهی در این حوزه دارد. بخش مهمی از این ذخایر در پهنه‌های زغالی طبس، کرمان و البرز متمرکز شده و عمدتاً در زنجیره تولید فولاد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در میان استان‌های تولیدکننده، خراسان جنوبی با استخراج یک میلیون و ۹۹۸ هزار و ۵۴۵ تن، بزرگ‌ترین تولیدکننده زغال‌سنگ کشور در سال ۱۴۰۳ بوده است. این استان به‌تنهایی بیش از نیمی از کل استخراج زغال‌سنگ ایران را در اختیار دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد مهم‌ترین ذخایر فعال زغال‌سنگ کشور همچنان در شرق ایران متمرکز است.

پس از خراسان جنوبی، استان کرمان با استخراج ۷۲۲ هزار و ۱۸۰ تن در رتبه دوم قرار گرفته است. کرمان به عنوان یکی از قطب‌های قدیمی معدن‌کاری ایران، همچنان سهم قابل توجهی از تولید زغال‌سنگ کشور را به خود اختصاص می‌دهد.

در رتبه سوم، مازندران با استخراج ۳۴۳ هزار و ۲۳۴ تن قرار دارد. پس از آن نیز سمنان با ۲۶۹ هزار و ۷۷۶ تن و گلستان با ۲۲۱ هزار و ۴۶۰ تن رتبه‌های چهارم و پنجم تولید زغال‌سنگ کشور را کسب کرده‌اند.

در سایر استان‌های تولیدکننده، فاصله قابل توجهی با پنج استان نخست دیده می‌شود. بر اساس آمار سال ۱۴۰۳، یزد با ۲۲ هزار و ۱۳۷ تن، خراسان رضوی با ۱۱ هزار و ۳۰ تن، آذربایجان شرقی با ۴ هزار و ۲۹ تن، اصفهان با ۳ هزار و ۵۰۰ تن و تهران با ۷۵۲ تن در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

این اختلاف چشمگیر نشان می‌دهد استخراج زغال‌سنگ در ایران، بیش از آنکه پراکندگی گسترده جغرافیایی داشته باشد، به چند استان دارای ذخایر غنی و معادن فعال وابسته است. ثبت استخراج صفر در ۲۲ استان نیز تأیید می‌کند ساختار تولید زغال‌سنگ کشور همچنان متکی بر پهنه‌های محدود معدنی است. / معدن نیوز