معدنی ها /فائزه پناهی؛ تصمیم کمیسیون اروپا برای اعطای وضعیت راهبردی به معدن لیتیوم باروسو در شمال پرتغال، حالا از یک پرونده صنعتی به یک چالش سیاسی و حقوقی تمامعیار تبدیل شده است و گروههای محیطزیستی و نمایندگان ساکنان محلی با طرح شکایت در دیوان دادگستری اتحادیه اروپا، این پرسش را بهطور جدی مطرح کردهاند که آیا اروپا برای تأمین مواد اولیه گذار انرژی، حاضر است از استانداردهای زیستمحیطی و حقوق جوامع محلی عبور کند یا نه.
این معدن که توسط شرکت بریتانیایی Savannah Resources توسعه مییابد، بخشی از راهبرد اتحادیه اروپا برای کاهش وابستگی به واردات لیتیوم بهویژه از چینـ محسوب میشود؛ راهبردی که قرار است امنیت صنعتی اروپا در عصر خودروهای برقی و ذخیرهسازهای انرژی را تضمین کند؛ اما منتقدان میگویند این امنیت راهبردی، بهای سنگینی برای مناطق روستایی و اکوسیستمهای حساس به همراه دارد؛ بهایی که ممکن است اعتبار سیاستهای سبز اروپا را زیر سؤال ببرد.
گروههای معترض معتقدند معدنکاری در این منطقه، تهدیدی مستقیم برای تنوع زیستی، منابع آب، ایمنی زیستمحیطی و حقوق جوامع محلی محسوب میشود. از منظر حقوقی نیز، شاکیان استدلال میکنند که کمیسیون اروپا در اعطای وضعیت راهبردی، الزامات مشارکت عمومی و ارزیابی جامع اثرات زیستمحیطی را نادیده گرفته است.
از سوی دیگر، دولت پرتغال با اعطای کمک مالی ۱۱۰ میلیون یورویی به این پروژه، عملاً بر اولویت اقتصادی و صنعتی آن مهر تأیید زده است. ذخایر تخمینی بیش از ۳۹ میلیون تن اسپودومن (کانی حاوی لیتیوم) باروسو را به بزرگترین ذخیره شناختهشده لیتیوم در اروپا تبدیل میکند؛ ظرفیتی که میتواند نقش مهمی در شکلدهی زنجیره ارزش داخلی لیتیوم اروپا، از استخراج تا تولید باتری، ایفا کند.
اما این مناقشه، فراتر از یک دعوای محلی، آزمونی برای اعتبار سیاستهای ESG در اتحادیه اروپا است؛ اروپا در حالی خود را پیشگام استانداردهای زیستمحیطی و حکمرانی پایدار معرفی میکند که اکنون با این پرسش بنیادین مواجه است: آیا گذار انرژی میتواند بدون قربانیکردن مناطق روستایی و میراثهای طبیعی پیش برود؟ یا آنگونه که منتقدان میگویند، «منطقههای قربانی» بهای پنهان استقلال راهبردی اروپا خواهند بود؟
اما این پرونده چند پیام کلیدی دارد؛ نخست، اهمیت فزاینده مواد معدنی حیاتی در ژئوپلیتیک انرژی آینده و نقش دولتها در حمایت مالی و حقوقی از پروژههای معدنی؛ دوم، نشان میدهد که حتی در پیشرفتهترین نظامهای حقوقی، تعارض میان توسعه معدنی و محیطزیست حلنشده باقی مانده است؛ سوم، تجربه پرتغال میتواند برای کشورهایی مانند ایرانبا ذخایر قابلتوجه معدنی اما حساسیتهای زیستمحیطی بالا هشداری باشد که طراحی زنجیره ارزش مواد معدنی بدون اجماع اجتماعی و چارچوبهای شفاف حقوقی، ریسکهای بلندمدت سیاسی و اقتصادی ایجاد میکند.
در مجموع، دعوای معدن لیتیوم باروسو صرفاً درباره یک پروژه معدنی نیست؛ بلکه نمادی از کشمکش جهانی میان ضرورت گذار انرژی و هزینههای محلی توسعه است؛ کشمکشی که آینده سیاست انرژی، سرمایهگذاری معدنی و اعتبار تعهدات زیستمحیطی را در اروپا و فراتر از آن شکل خواهد داد.reuters
| لینک مطلب: | http://madaniha.ir/News/236187.html |