معدنی ها /استان آذربایجان شرقی به عنوان یکی از قطبهای اصلی معدنی ایران، از تنوع و غنای بینظیری در منابع زیرزمینی برخوردار است. وجود ذخایر عظیم مس (بهویژه در منطقه سونگون)، طلا، نفلینسینیت و سایر کانیهای استراتژیک، این استان را به یکی از محورهای کلیدی توسعه صنعتی کشور تبدیل کرده است. بهرهبرداری از این معادن، نه تنها موتور محرک اقتصاد منطقهای و اشتغالزایی است، بلکه میتواند با تکمیل زنجیره ارزش، نقش تعیینکنندهای در تأمین مواد اولیه صنایع ملی ایفا کند.
با این حال، موقعیت خاص جغرافیایی آذربایجان شرقی و استقرار این فعالیتهای معدنی در اکوسیستمهای حساس جنگلی، کوهستانی و حوضههای آبریز (از جمله ارسباران، حوضه آبریز ارس و رودخانههای منتهی به دریاچه ارومیه)، چالشهای زیستمحیطی جدی را نیز به همراه داشته است.
از همین رو مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجانشرقی، با حضور در معدن طلای زرکاوان ارسباران واقع در شهرستان ورزقان، ضمن بازدید میدانی از بخشهای مختلف، بر ضرورت پایش دقیق و رفع فوری مخاطرات زیستمحیطی ناشی از فعالیتهای معدنی تأکید کرد.
محمدحسین حسنزاده، در این بازدید که با هدف ارزیابی میدانی نحوه مدیریت پسماندها، تصفیه پسابهای صنعتی و رعایت پروتکلهای حفاظتی انجام شد، با اشاره به اهمیت صیانت از عرصههای طبیعی ارسباران اظهار داشت: فعالیتهای معدنی، بهویژه در مناطق حساس کوهستانی و جنگلی، باید با بالاترین سطح استانداردهای زیستمحیطی همراه باشد.
وی اعلام کرد: ما از توسعه صنعتی حمایت میکنیم، اما این حمایت هرگز به معنای نادیده گرفتن حقوق عمومی و سلامت اکوسیستم منطقه نیست.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان در جریان این بازدید، ضمن گفتگو با مدیران و کارشناسان معدن، تذکرات لازم را در خصوص نحوه دفع باطلههای معدنی و مدیریت آلایندههای احتمالی صادر کرد و افزود: تیمهای نظارتی ادارهکل به صورت مستمر تمامی مراحل استخراج و فرآوری را رصد میکنند و هرگونه قصور در اجرای تعهدات محیطزیستی که منجر به آلودگی آب، خاک و یا تخریب پوشش گیاهی شود، با برخورد قانونی و قاطع مواجه خواهد شد.
حسنزاده با بیان اینکه «ارسباران نگین سبز استان است»، خاطرنشان کرد: معدن زرکاوان موظف است با تقویت زیرساختهای زیستمحیطی خود، نقش فعالی در بازسازی عرصههای تحت فعالیت داشته باشد.
وی اظهار کرد: ادارهکل حفاظت محیطزیست آمادگی دارد با ارائه مشاورههای کارشناسی، مسیر توسعه معدن را به سمت «معدنکاری سبز» هدایت کند، مشروط بر آنکه سلامت طبیعت و مردم منطقه اولویت اصلی و اول باشد.
لزوم ایجاد تعادل میان توسعه صنعتی و حفظ اکوسیستمهای ارزشمند
مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجانشرقی، همچنین در دیدار با فرماندار ورزقان، ضمن بررسی چالشهای زیستمحیطی این شهرستان، بر لزوم اتخاذ راهکارهای مشترک جهت ایجاد تعادل میان توسعه صنعتی و حفظ اکوسیستمهای ارزشمند منطقه تأکید کرد.
حسنزاده، در این نشست که با هدف بررسی آخرین وضعیت زیستمحیطی منطقه و رفع چالشهای موجود برگزار شد، با اشاره به قابلیت های طبیعی و ظرفیتهای صنعتی ورزقان، اظهار داشت: این شهرستان به دلیل برخورداری از عرصههای بکر طبیعی و همچنین فعالیتهای معدنی و صنعتی گسترده، نیازمند نگاهی ویژه و مدیریتی هوشمندانه است تا بتوانیم ضمن حمایت از سرمایهگذاری و اشتغال، ضوابط محیطزیستی را به عنوان خط قرمز توسعه، به دقت اجرایی کنیم.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان با تأکید بر اینکه نگاه این ادارهکل، تعامل سازنده با دستگاههای اجرایی برای رفع دغدغههای مردم است، افزود: حل مشکلات زیستمحیطی شهرستان ورزقان نیازمند عزم راسخ و همافزایی تمامی دستگاههای مسئول است. ما آمادگی کامل داریم تا در سایه تعامل با فرمانداری، طرحهای پایش و نظارت بر واحدهای صنعتی را با جدیت بیشتری دنبال کنیم تا حقالناس در حوزه سلامت و محیطزیست تضییع نشود.
استان آذربایجان شرقی به عنوان یکی از قطبهای اصلی معدنی ایران، از تنوع و غنای بینظیری در منابع زیرزمینی برخوردار است. وجود ذخایر عظیم مس (بهویژه در منطقه سونگون)، طلا، نفلینسینیت و سایر کانیهای استراتژیک، این استان را به یکی از محورهای کلیدی توسعه صنعتی کشور تبدیل کرده است. بهرهبرداری از این معادن، نه تنها موتور محرک اقتصاد منطقهای و اشتغالزایی است، بلکه میتواند با تکمیل زنجیره ارزش، نقش تعیینکنندهای در تأمین مواد اولیه صنایع ملی ایفا کند. با این حال، موقعیت خاص جغرافیایی آذربایجان شرقی و استقرار این فعالیتهای معدنی در اکوسیستمهای حساس کوهستانی و جنگلی ارسباران، چالشهای زیستمحیطی جدی را نیز به همراه داشته است. همنشینی صنایع سنگین معدنی با زیستبومهای شکننده، نیازمند اتخاذ رویکردهای «توسعه پایدار» است تا توازن ظریف میان بهرهبرداری اقتصادی و حفظ میراث طبیعی برای نسلهای آینده برقرار شود.
