معدنی ها /تفاهم نامه اجرای این طرح میان شرکت توسعه آهن و فولاد گل گهر و وزارتخانه های آموزش و پرورش و تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سه محور آموزش جبرانی، حمایت تغذیه ای و تقویت کسب و کارهای خرد محلی را دنبال می کند. در ظاهر، هدف اصلی طرح کاهش شکاف آموزشی و حمایت از دانش آموزان سیرجانی است، اما در سطحی گسترده تر، این برنامه می تواند بخشی از زیرساخت اجتماعی مورد نیاز برای توسعه صنعتی منطقه را شکل دهد.
اهمیت این موضوع زمانی روشن تر می شود که به نیازهای نیروی انسانی منطقه گل گهر توجه کنیم. محمد محیاپور، مدیرعامل شرکت توسعه آهن و فولاد گل گهر، در جریان امضای این تفاهم‌نامه اعلام کرده است که منطقه گل گهر سالانه به ۲ هزار تا ۴ هزار نیروی کار جدید نیاز دارد. چنین نیازی نشان می دهد که توسعه ظرفیت های صنعتی و معدنی، بدون ایجاد یک نظام پیوسته برای شناسایی، آموزش و مهارت آموزی نیروی انسانی، با محدودیت مواجه خواهد شد.
در این چارچوب، سرمایه گذاری روی آموزش دانش‌آموزان را می توان نوعی سرمایه گذاری پیشینی برای بازار کار آینده منطقه دانست. دانش آموزی که امروز از آموزش جبرانی، امکانات آموزشی و تغذیه مناسب برخوردار می شود، در سال های آینده ظرفیت بیشتری برای ادامه تحصیل، کسب مهارت و ورود به بازار کار خواهد داشت. بنابراین، مسئولیت اجتماعی صنعت می تواند از کمک های مقطعی فاصله گرفته و به بخشی از برنامه ریزی توسعه منطقه تبدیل شود.
از سوی دیگر، یکی از نکات قابل توجه در طرح «حامی»، اتصال حمایت از دانش آموزان به اقتصاد محلی است. قرار است بخشی از نیازهای تغذیه ای دانش آموزان از طریق کسب و کارهای خرد سیرجان تأمین شود.
این رویکرد می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند؛ زیرا توسعه صنعتی در صورتی که در افزایش ظرفیت تولید خلاصه شود، الزاماً به توسعه متوازن منطقه منجر نمی شود. پیوند میان صنعت، آموزش، اشتغال و کسب و کارهای محلی می تواند بخشی از این شکاف را پوشش دهد و سهم بیشتری از منافع توسعه صنعتی را در اقتصاد و جامعه محلی نگه دارد.
در همین حال، تأکید مدیرعامل توسعه آهن و فولاد گل گهر بر پرهیز از برچسب زنی دانش‌آموزان و اجرای فراگیر طرح در مناطق منتخب، نشان می دهد که مسئله فقط شناسایی دانش آموزان نیازمند نیست؛ بلکه نحوه اجرای برنامه نیز بخشی از اثربخشی آن محسوب می شود. اگر مسئولیت اجتماعی قرار است به سرمایه اجتماعی تبدیل شود، حفظ کرامت گروه های هدف و جلوگیری از ایجاد تمایز اجتماعی میان دانش آموزان اهمیت اساسی دارد.
از منظر توسعه صنعتی نیز توجه به آموزش های فنی و حرفه ای اهمیت ویژه ای دارد. محیاپور با اشاره به نتایج نظرسنجی ها، علاقه جوانان و دانش آموزان سیرجانی به رشته های فنی و حرفه ای را دو تا سه برابر سایر نقاط کشور اعلام کرده است. در صورت برنامه ریزی صحیح، این ظرفیت می تواند میان نظام آموزشی و نیاز واقعی صنایع منطقه پیوند ایجاد کند؛ به گونه ای که بخشی از نیروی مورد نیاز آینده گل گهر از داخل همان جامعه محلی تأمین شود.
در نهایت، طرح «حامی» را می توان نشانه ای از تغییر نگاه به مسئولیت اجتماعی صنعت دانست، نگاهی که به جای تمرکز صرف بر پروژه های عمرانی و کمک های کوتاه مدت، آموزش و تربیت نیروی انسانی را به عنوان زیرساخت توسعه آینده در نظر می گیرد. برای منطقه ای مانند سیرجان که هم زمان با توسعه ظرفیت های معدنی و فولادی با افزایش تقاضا برای نیروی انسانی مواجه است، پاسخ به نیاز آینده از کارخانه آغاز نمی شود؛ بلکه از مدرسه، مهارت‌آموزی و ایجاد فرصت برابر برای ورود نسل جدید به مسیر توسعه آغاز خواهد شد./دنیای معدن