معدنی ها /در میانه سال ۲۰۲۶، استخراج گادولینیوم از یک فعالیت معدنی جانبی به یکی از ارکان حیاتی زنجیره تأمین جهانی تبدیل شده است. این عنصر که در گروه لانتانیدها و عناصر نادر خاکی قرار دارد، اکنون بهعنوان یکی از نیروهای محرک صنایع هایتک، دفاعی و انرژیهای تجدیدپذیر شناخته میشود.
گادولینیوم با نماد شیمیایی Gd و عدد اتمی ۶۴، از جمله فلزات کمیاب خاکی است؛ گروهی از عناصر که ویژگیهای شیمیایی و فیزیکی مشابهی دارند. این عنصر به دلیل برخورداری از خواص منحصربهفرد مغناطیسی، لومینسانس یا نورافشانی و توانایی بالای جذب نوترون، در بسیاری از صنایع جایگزین مشخصی ندارد.
گادولینیوم بهندرت بهصورت خالص در طبیعت یافت میشود و معمولاً از کانیهایی مانند مونازیت و باستنزیت استخراج میشود؛ کانیهایی که مجموعهای از عناصر نادر خاکی را در خود جای دادهاند.
بر اساس گزارشهای صنعتی، اهمیت گادولینیوم در پنج حوزه حیاتی بیش از پیش نمایان شده است. در بخش پزشکی و سلامت، این عنصر بهطور گسترده بهعنوان ماده حاجب در اسکنهای MRI برای تشخیص دقیقتر بیماریها مورد استفاده قرار میگیرد.
در صنایع دفاعی نیز گادولینیوم کاربردهای مهمی در سیستمهای سونار، رادار و همچنین راکتورهای هستهای بهعنوان محافظ تشعشع دارد. در حوزه انرژیهای سبز، استفاده از این عنصر میتواند به افزایش بازدهی توربینهای بادی و موتور خودروهای برقی کمک کند.
گادولینیوم همچنین در الکترونیک پیشرفته نقشآفرین است و برای ارتقای عملکرد آهنرباهای دائمی، نمایشگرهای LCD و سلولهای سوختی مورد توجه قرار دارد. افزون بر این، در زیرساختهای پایدار نیز از این عنصر برای پشتیبانی از شبکههای تأمین انرژی مقاوم و سازگار با محیط زیست استفاده میشود.
تا پیش از این، استخراج گادولینیوم فعالیتی تخصصی و محدود محسوب میشد، اما با رشد چشمگیر تقاضا در بخشهای دفاعی و انرژی، این عنصر اکنون به بخشی جداییناپذیر از امنیت استراتژیک کشورها تبدیل شده است.
کارشناسان پیشبینی میکنند در سال ۲۰۲۶، تمرکز بر شیوههای استخراج پایدار و ایجاد شبکههای تأمین انعطافپذیر، به یکی از اولویتهای اصلی شرکتهای بزرگ معدنی تبدیل شود؛ موضوعی که میتواند جایگاه گادولینیوم را در بازار جهانی عناصر نادر خاکی بیش از گذشته تقویت کند. / معدن نیوز
