معدنی ها /فائزه پناهی؛ گاز طبیعی سال‌ها یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی صنعت فولاد ایران در توسعه فناوری احیای مستقیم بوده است؛ مزیتی که به پشتوانه آن، ظرفیت گسترده‌ای از تولید آهن اسفنجی و فولاد در کشور شکل گرفت. حالا اما افزایش شدید قیمت گاز، این مزیت را به یکی از نگرانی‌های اصلی فولادسازان تبدیل کرده است.
بر اساس اظهارات حسن‌پور، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، نرخ گاز صنایع فولادی با احتساب اقلام اضافی از حدود ۸ هزار و ۶۸ تومان در مرداد ۱۴۰۴ به حدود ۲۴ هزار و ۹۵۲ تومان در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است؛ افزایشی بیش از سه‌برابری که فشار قابل‌توجهی بر هزینه تولید وارد می‌کند.
اهمیت این افزایش زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم گاز در فناوری احیای مستقیم صرفاً یک منبع حرارتی نیست و در واکنش شیمیایی تبدیل سنگ‌آهن به آهن اسفنجی نقش دارد. به همین دلیل، قیمت و دسترسی به گاز مستقیماً بر اقتصاد تولید فولاد اثر می‌گذارد.
آمار ارائه‌شده از سوی این نماینده مجلس نیز از تغییر قابل‌توجه سهم انرژی در هزینه تولید حکایت دارد. به گفته او، سهم گاز از هزینه ساخت محصول که در سال ۱۳۹۹ حدود سه درصد بود، در مرداد امسال به ۲۲.۷ درصد رسیده است. چنین تغییری نشان می‌دهد هزینه انرژی به یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در سودآوری فولادسازان تبدیل شده است.
اما انتقاد اصلی به فرمول قیمت‌گذاری گاز بازمی‌گردد. نرخ پایه گاز واحدهای احیای مستقیم به ۶۰ درصد نرخ خوراک پتروشیمی‌ها متصل است و نرخ خوراک نیز از قیمت‌های چند بازار بین‌المللی تأثیر می‌پذیرد. به این ترتیب، نوسانات بازار گاز در آمریکا و اروپا می‌تواند به‌طور غیرمستقیم به هزینه تولید فولاد ایران منتقل شود؛ آن هم در شرایطی که تولیدکننده داخلی با تحریم، محدودیت‌های تجاری و قطعی انرژی نیز مواجه است.
مسئله فقط افزایش هزینه تولید نیست. در صنعتی که بخش مهمی از اشتغال و فعالیت اقتصادی برخی مناطق کشور به آن وابسته است، کاهش سودآوری می‌تواند زنجیره‌ای از پیامدها را به دنبال داشته باشد؛ از محدود شدن سرمایه‌گذاری و تعمیرات گرفته تا کاهش سفارش به پیمانکاران و شرکت‌های خدماتی. به همین دلیل، افزایش قیمت گاز می‌تواند فراتر از صورت‌های مالی شرکت‌ها، بر اقتصاد مناطق صنعتی نیز اثر بگذارد.
از سوی دیگر، فولادسازان در زمستان با ریسک محدودیت یا قطع گاز روبه‌رو هستند. ترکیب افزایش قیمت انرژی و کاهش دسترسی به آن، شرایط دشواری برای واحدهایی ایجاد می‌کند که باید هزینه‌های ثابت، حقوق کارکنان و تعهدات مالی خود را حتی در دوره توقف تولید پرداخت کنند.
در همین رابطه، حسن‌پور خواستار تثبیت نرخ گاز صنایع فولادی در سطح سه‌ماهه نخست سال تا پایان شرایط «نه جنگ، نه صلح» شده است. او همچنین بازنگری در فرمول قیمت‌گذاری با مشارکت وزارتخانه‌های نفت و صمت و تشکل‌های تخصصی را ضروری دانسته است.
با این حال، پرسش اصلی فراتر از درخواست تثبیت قیمت است: اگر دسترسی به گاز ارزان یکی از مبانی شکل‌گیری صنعت فولاد ایران بوده، چرا سیاست قیمت‌گذاری انرژی به سمتی رفته که سهم گاز در هزینه تولید به بیش از یک‌پنجم رسیده است؟ آیا قرار است مزیتی که فولاد ایران با اتکا به آن توسعه پیدا کرده، به یکی از عوامل تضعیف رقابت‌پذیری آن تبدیل شود؟
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی "معدنی‌ها"؛ شما می‌توانید از دایرکت پیج اینستاگرام "معدنی‌ها" به آدرس madanihanews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیام‌های خود با ما در ارتباط باشید.
