معدنی ها /این ارقام در حالی ثبت شدهاند که طی هفتههای گذشته، کاهش عرضه و نگرانی از محدودیت تولید ناشی از ناترازی انرژی، رقابت خریداران را افزایش داده و قیمتها را به سطوح بالاتری رسانده بود. اکنون به نظر میرسد بازار پس از یک دوره التهاب، وارد مرحلهای از تعادل نسبی شده است؛ تعادلی که البته استمرار آن به میزان عرضه کارخانهها و وضعیت تامین انرژی در هفتههای آینده وابسته خواهد بود.
عقبنشینی سیمانیها
مرور آمار معاملات نشان میدهد مهمترین رخداد بازار در این بازه، افزایش قابلتوجه عرضه بوده است. با توجه به آنکه نگرانیها در خصوص احتمال قطعی برق در بازار سیمان، التهابات قیمتی را به وجود آورد، بررسیها نشان میدهد که با افزایش عرضه به دلیل رشد شدید قیمت، تا حدودی از هیجانات کاسته شده است. حجم عرضه سیمان از مرز یکمیلیون تن عبور کرد و به یکمیلیون و ۸۷ هزار و ۹۵۶ تن رسید؛ درحالیکه حجم تقاضا یکمیلیون و ۵۹ هزار تن ثبت شد. این نزدیکی میان عرضه و تقاضا، مهمترین تفاوت بازار نسبت به هفتههای گذشته است؛ زمانی که اختلاف میان این دو شاخص، رقابت سنگینی را میان خریداران ایجاد میکرد. از مجموع عرضه انجام شده، حدود ۸۸۱ هزار و ۸۵۳ تن معامله شد که معادل بیش از ۸۱ درصد کل عرضههاست. این نسبت نشان میدهد بخش عمده سیمان عرضهشده به فروش رسیده، اما در عین حال بازار با کمبود شدید کالا نیز مواجه نبوده است. به بیان دیگر، افزایش عرضه توانسته پاسخگوی بخش عمده تقاضای موجود باشد.
همزمان ارزش معاملات به بیش از ۲هزار و ۹۰۰میلیارد تومان رسید که ناشی از افزایش حجم دادوستدهاست و رشد قیمتها تاثیر چندانی نداشته است. برخلاف هفتههای قبل، میانگین موزون قیمت معاملات به حدود ۳.۵میلیون تومان کاهش یافت؛ رقمی که نسبت به هفته قبل نزدیک به ۱۰ درصد افت را نشان میدهد. این کاهش قیمت در شرایطی رخ داده که حجم معاملات چند برابر شده است؛ موضوعی که از منظر اقتصادی، نشانه اثر گذاری مستقیم افزایش عرضه بر کنترل قیمتها محسوب میشود. در واقع بازار سیمان بار دیگر یکی از اصول کلاسیک اقتصاد را به نمایش گذاشت؛ هر زمان عرضه افزایش یافته، از شدت رقابت کاسته شده و قیمتها به سمت تعادل حرکت کردهاند. این تجربه میتواند برای سایر بازارهای کالایی نیز قابلتوجه باشد؛ بهویژه در شرایطی که بخش قابلتوجهی از نوسانات قیمتی بیش از آنکه ناشی از افزایش تقاضا باشد، حاصل محدودیت عرضه است.
رقابت در جنوب کشور
هرچند متوسط رقابت بازار نسبت به هفتههای گذشته کاهش یافته، اما بررسی معاملات به تفکیک محل کارخانهها نشان میدهد همچنان تفاوتهای معناداری میان مناطق مختلف کشور وجود دارد. بیشترین میانگین رقابت در این بازه به کارخانههای هرمزگان اختصاص داشته که با بیش از ۹درصد رقابت، همچنان یکی از داغترین بازارهای سیمان کشور محسوب میشود. پس از آن استهبان با حدود ۸.۷ درصد و کارخانههای شمال کشور با حدود ۷.۶ درصد رقابت قرار گرفتهاند.
در مقابل، بسیاری از کارخانههای مستقر در مناطق مرکزی و غربی کشور با رقابت بسیار پایینتری معامله شدهاند. رقابت در کارخانههای اصفهان کمتر از دو درصد، اردبیل حدود ۱.۷درصد، مازندران حدود ۱.۲ درصد و خوزستان کمتر از یک درصد ثبت شده است. این اختلاف نشان میدهد وضعیت عرضه و تقاضا در مناطق مختلف کشور همچنان یکسان نیست و هزینه حملونقل، فاصله از بازارهای مصرف و شرایط منطقهای همچنان نقش تعیینکنندهای در شکلگیری قیمتها دارند.
البته نکته قابلتوجه آن است که حتی در مناطقی که بالاترین رقابت را تجربه کردهاند، فاصله قیمت معامله با قیمت پایه نسبت به هفتههای اوج التهاب کاهش یافته است. به عبارت دیگر، بازار هنوز در برخی استانها با فشار تقاضا روبهروست، اما شدت این فشار نسبت به گذشته کمتر شده و نشانههایی از بازگشت آرامش در معاملات دیده میشود. بدیهی است که پس از تامین نیازهای شهرهای بزرگ که از جنگ اخیر آسیب دیدهاند، نوبت به بازسازی مناطق جنوبی کشور برسد.
تعادل شکننده؟
با وجود نشانههای مثبت، هنوز نمیتوان از بازگشت کامل ثبات به بازار سیمان سخن گفت. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که بازار این محصول به شدت تحتتاثیر محدودیتهای تولید، قطعی برق، تامین سوخت کارخانهها و برنامه عرضه تولیدکنندگان قرار دارد. بنابراین اگر روند فعلی عرضه در هفتههای آینده تداوم پیدا کند، احتمال حفظ تعادل قیمتی و کاهش بیشتر رقابت وجود خواهد داشت؛ اما هرگونه افت دوباره در حجم عرضه میتواند بار دیگر زمینه بازگشت رقابتهای سنگین و رشد قیمتها را فراهم کند.
در حال حاضر نسبت تقاضا به عرضه به حدود ۹۷ درصد رسیده که بیانگر نزدیک شدن دو سوی بازار به یکدیگر است. این نسبت در کنار معامله شدن بیش از ۸۱ درصد عرضهها، نشان میدهد بازار با مازاد عرضه و تقاضا روبهرو نیست. چنین وضعیتی را میتوان بهترین حالت برای یک بازار کالایی دانست؛ بازاری که در آن تولیدکننده محصول خود را به فروش میرساند، مصرفکننده امکان تامین نیاز خود را دارد و قیمت نیز به جای آنکه تحتتاثیر هیجان شکل بگیرد، از منطق عرضه و تقاضا تبعیت میکند.
دادههای معاملات نخستین روزهای تابستان این پیام را به بازار مخابره میکند که افزایش عرضه همچنان موثرترین ابزار برای کنترل قیمت سیمان است. اگر این روند در هفتههای آینده نیز ادامه پیدا کند، میتوان انتظار داشت بازار سیمان پس از هفتهها نوسان و التهاب، وارد دورهای از ثبات نسبی شود؛ ثباتی که نه از مسیر قیمتگذاری دستوری، بلکه از مسیر افزایش عرضه و تعادل طبیعی بازار به دست آمده است. / دنیای معدن
