معدنی ها /بخش قابلتوجهی از ذخایر پرعیار و دسترسپذیر جهان طی دهههای گذشته استخراج شده و شرکتهای معدنی برای حفظ سطح تولید ناچارند به سمت ذخایر کمعیارتر و عمیقتر حرکت کنند. این روند، حجم عملیات استخراج و فرآوری، مصرف آب و انرژی و هزینههای سرمایهگذاری را افزایش میدهد. از سوی دیگر، ریسکهای سیاسی، اجتماعی و زیستمحیطی در کشورهای دارای ذخایر بزرگ نیز روند توسعه پروژههای جدید را کندتر کرده است.
در این شرایط، ایران به دلیل برخورداری از ذخایر قابلتوجه مس، میتواند از محدودیت عرضه جهانی بهعنوان یک فرصت استفاده کند؛ اما مزیت زیرزمینی کشور هنوز به ظرفیت تولید متناسب تبدیل نشده است. یکی از مهمترین موانع، سرعت پایین اکتشافات و فاصله میان شناسایی ذخایر و تبدیل آنها به پروژههای اقتصادی است. اکتشافات زمانی میتواند به مزیت رقابتی تبدیل شود که به شکل مستمر، سیستماتیک و در مقیاس گسترده دنبال شود.
از سوی دیگر، معادن فعال کشور نیز با چالشهایی مانند کاهش عیار و افزایش عمق استخراج مواجهاند. حفظ و افزایش تولید در چنین شرایطی به سرمایهگذاری بیشتر، فناوریهای نوین و تجهیزات پیشرفته نیاز دارد؛ در حالی که تحریمها دسترسی به بخشی از فناوری و تجهیزات موردنیاز و همچنین بازارهای جهانی را دشوار کرده است.
بحران آب و محدودیت انرژی نیز از دیگر گلوگاههای توسعه صنعت مس ایران است. بسیاری از ذخایر کشور در مناطق خشک قرار دارند و فرآیند استخراج و فرآوری مس به آب و انرژی قابلتوجهی نیاز دارد. بنابراین توسعه ظرفیتهای جدید بدون تامین پایدار این نهادهها با ریسک همراه خواهد بود.
در مجموع، شرایط جهانی میتواند پنجرهای تازه برای صنعت مس ایران ایجاد کند، اما بهرهگیری از این فرصت به سرعت عمل کشور در اکتشاف، توسعه معادن، تامین سرمایه و فناوری و حل چالشهای آب، انرژی و دسترسی به بازار بستگی دارد. فرصت مس در حال شکلگیری است؛ پرسش اصلی این است که ایران تا چه اندازه برای استفاده از آن آماده است./معدن24