معدن با تغییر نام بهره‌بردار زنده نمی‌شود؛ همان‌طور که امضای قرارداد، ماشین‌آلات را به حرکت درنمی‌آورد و ذخایر زمین‌مانده را به ثروت تبدیل نمی‌کند. وقتی نزدیک به نیمی از ۱۲ هزار و ۳۰۰ معدن ثبت‌شده کشور غیرفعال یا راکد هستند، پرسش اینجاست که چرا نسخه واگذاری، با وجود ورود سرمایه‌گذاران جدید، هنوز نتوانسته بسیاری از این معادن را به تولید پایدار برساند؟
معدنی ها /فائزه پناهی؛ واگذاری قرار است نقطه پایان رکود باشد، اما گاهی فقط صاحب امتیاز تغییر می‌کند و معدن همچنان خاموش می‌ماند. دلیل روشن است: همه معادن راکد، فرصت‌های آماده سرمایه‌گذاری نیستند. برخی با عیار پایین، هزینه سنگین استخراج، نبود جاده و برق یا فاصله از کارخانه‌های فرآوری مواجه‌اند. در چنین شرایطی، واگذاری بدون ارزیابی دقیق ذخیره قابل استخراج، هزینه تولید و بازار فروش، می‌تواند به انتقال یک پروژه پرریسک از یک بهره‌بردار به دیگری منجر شود.
در کنار موانع فنی و اقتصادی، پیچیدگی مجوزها، تغییر رویه‌های مدیریتی و بی‌ثباتی قراردادها نیز سرمایه‌گذار را گرفتار می‌کند. وقتی تأمین زیرساخت و صدور مجوز ماه‌ها به تأخیر می‌افتد، هزینه پروژه بالا می‌رود و زمان بازگشت سرمایه طولانی‌تر می‌شود. البته همه تقصیرها هم متوجه دولت نیست؛ واگذاری به سرمایه‌گذاری که توان مالی، تخصص فنی و منابع لازم برای تجهیز معدن را ندارد، فقط رکود را با نامی تازه ادامه می‌دهد.
مشکل دیگر، معیار سنجش موفقیت است. اگر عملکرد برنامه احیا با تعداد قراردادهای امضاشده و معادن واگذارشده سنجیده شود، ممکن است آمارها رشد کنند، بی‌آنکه تولید تغییر محسوسی داشته باشد. معیار واقعی باید روشن باشد: از معادن واگذارشده چند معدن به استخراج رسیده‌اند؟ چه تعداد تولید مستمر دارند و چند پروژه به ظرفیت پیش‌بینی‌شده نزدیک شده‌اند؟ همچنین باید سهم دولت و سرمایه‌گذار در تأخیرها مشخص شود تا مسئولیت موانع خارج از اختیار بخش خصوصی به پای آن نوشته نشود.
حدود ۳۰۰ معدن در برنامه احیا قرار دارند، اما بازگشت این معادن به چرخه تولید با امضای قرارداد تضمین نمی‌شود. ارزیابی اقتصادی پیش از واگذاری، انتخاب سرمایه‌گذار واجد صلاحیت، تعهدات شفاف و نظارت بر پیشرفت واقعی پروژه‌ها، حلقه‌های ضروری این مسیرند. اگر قرار باشد فقط نام بهره‌بردار عوض شود و ماشین‌آلات همچنان خاموش بمانند، واگذاری نه احیای معدن، بلکه جابه‌جایی رکود است؛ موفقیت زمانی معنا دارد که معدن تولید کند، تولیدش استمرار داشته باشد و سهمی واقعی در اقتصاد منطقه بسازد.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی "معدنی‌ها"؛ شما می‌توانید از دایرکت پیج اینستاگرام "معدنی‌ها" به آدرس madanihanews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیام‌های خود با ما در ارتباط باشید.
