معدنی ها /فائزه پناهی؛ شورای آهن و فولاد آسهآن (AISC) در تازهترین موضعگیری خود اعلام کرده است که استفاده از کورههای القایی (Induction Furnace – IF) در تولید فولاد ساختمانی، بهویژه در مناطق زلزلهخیز، نیازمند نظارت سختگیرانهتر است. این شورا دلیل این درخواست را نگرانی درباره کنترل کیفیت، میزان ناخالصیها و تأثیر احتمالی فولاد تولیدشده با این روش بر ایمنی سازهها عنوان کرده است.
ماجرا پس از آن جدیتر شد که در مارس ۲۰۲۵، فروریختن یک ساختمان در تایلند باعث شد دولت این کشور فعالیت چهار کارخانه فولادی را به دلیل نگرانی درباره کیفیت محصولاتشان متوقف کند. این حادثه باعث شد موضوع استاندارد تولید فولاد ساختمانی از یک مسئله صرفاً صنعتی، به یک دغدغه عمومی و ایمنی تبدیل شود.
چرا کوره القایی زیر ذرهبین رفته است؟
تفاوت اصلی کوره القایی با روشهایی مانند کوره بلند-کنورتور اکسیژنی (BF/BOF) و کوره قوس الکتریکی (EAF) در مرحله پالایش مذاب است. در فرآیندهای BF/BOF و EAF، مراحل مختلف پالایش اولیه و ثانویه به حذف برخی ناخالصیها از مذاب کمک میکنند، اما در کورههای القایی این مرحله پالایش اولیه وجود ندارد.
به همین دلیل، کیفیت قراضه ورودی و کنترل دقیق مواد اولیه در این فناوری اهمیت بسیار بالایی دارد. منتقدان معتقدند در صورت استفاده از قراضههای نامرغوب یا نبود کنترل کافی، احتمال باقی ماندن برخی عناصر نامطلوب در فولاد نهایی افزایش پیدا میکند؛ موضوعی که در محصولات ساختمانی مانند میلگرد میتواند اهمیت ویژهای داشته باشد.
البته کارشناسان صنعتی تأکید میکنند که فناوری کوره القایی به خودی خود به معنای تولید فولاد بیکیفیت نیست و کیفیت محصول نهایی به عواملی مانند استانداردهای تولید، کنترل فرآیند، تجهیزات آزمایشگاهی و مدیریت مواد اولیه بستگی دارد. مسئله اصلی، نبود نظارت کافی بر برخی واحدهای تولیدی است.
چین زودتر هشدار را جدی گرفت
چین نیز پیش از این مسیر سختگیرانهتری در قبال تولید فولاد ساختمانی با کورههای القایی در پیش گرفته بود. این کشور از سال ۲۰۱۷ تولید میلگرد با استفاده از این فناوری را ممنوع کرد و فولاد تولیدشده با برخی واحدهای القایی را در گروه محصولات غیراستاندارد قرار داد.
اکنون حرکت آسهآن نشان میدهد موضوع کنترل کیفیت فولاد ساختمانی در حال تبدیل شدن به یک روند منطقهای است؛ روندی که ممکن است در آینده بر تجارت فولاد و امکان صادرات برخی محصولات تأثیر بگذارد.
پیام این تصمیم برای فولاد ایران چیست؟
ایران بهعنوان یکی از کشورهای بزرگ تولیدکننده فولاد جهان، از این تحولات نمیتواند جدا باشد. اگرچه بخش عمده فولاد ایران با فناوری کوره قوس الکتریکی تولید میشود، اما موضوع استاندارد، کیفیت مواد اولیه و کنترل فرآیند تولید همچنان یکی از چالشهای مهم زنجیره فولاد کشور است.
استانداردهای سختگیرانهتر جهانی میتواند در آینده معیارهای جدیدی برای رقابت ایجاد کند؛ بهگونهای که دیگر تنها حجم تولید و قیمت تمامشده تعیینکننده نباشد، بلکه قابلیت ردیابی محصول، کیفیت فولاد و شفافیت فرآیند تولید به مزیت رقابتی تبدیل شود.
به بیان دیگر، صنعت فولاد جهان در حال عبور از دوره «تولید بیشتر با هزینه کمتر» به سمت دوره «تولید مطمئنتر با استاندارد بالاتر» است.
آینده بازار چه خواهد شد؟
اگر کشورهای بیشتری به سمت محدود کردن استفاده از کورههای القایی بدون کنترلهای سختگیرانه حرکت کنند، احتمالاً فاصله میان تولیدکنندگان فولاد استاندارد و تولیدکنندگان کمکیفیت افزایش خواهد یافت. این موضوع میتواند به حذف تدریجی برخی محصولات ارزان اما کماعتبار از بازارهای صادراتی منجر شود.
پیام تصمیم آسهآن روشن است؛ در آینده فولاد فقط با تناژ سنجیده نخواهد شد، بلکه کیفیت هر تن فولاد، میزان انطباق آن با استانداردهای ایمنی و اعتماد بازار به آن، تعیینکننده جایگاه تولیدکنندگان خواهد بود.