معدنی ها /فائزه پناهی؛ اعلام استخراج عناصر نادر خاکی و فلزات استراتژیک بهعنوان موضوع امنیت ملی، نشان میدهد رقابت آینده فقط بر سر انرژی نیست؛ بلکه بر سر کنترل زنجیره تأمین موادی است که در باتریها، نیمههادیها، خودروهای برقی و صنایع دفاعی استفاده میشوند. اروپا میخواهد وابستگی خود به چین در بخش فرآوری مواد معدنی حیاتی را کاهش دهد؛ اما این مسیر بسیار سختتر از کشف یک معدن جدید است.
اما نکته مهمتر که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که چالش اصلی اروپا کمبود ذخایر معدنی نیست؛ مشکل، حلقهای است که سالها نادیده گرفته شد: فرآوری و تبدیل ماده خام به محصول صنعتی؛ برای نمونه، داشتن ذخایر عناصر نادر خاکی بهتنهایی مزیت اقتصادی ایجاد نمیکند. ارزش اصلی در مراحلی مانند جداسازی عناصر، تولید اکسیدهای معدنی، فلزسازی و ساخت مواد مورد استفاده در صنایع پیشرفته ایجاد میشود؛ حوزهای که چین طی دو دهه گذشته با سرمایهگذاری گسترده، سهم غالب بازار جهانی را در اختیار گرفته است.
و حالا اقدام سوئد را باید در همین چارچوب دید، اروپا با وجود سیاستهای توسعه خودروهای برقی و انرژیهای تجدیدپذیر، متوجه شده بدون دسترسی پایدار به لیتیوم، نیکل، گرافیت و عناصر نادر خاکی، اهداف صنعتی و اقلیمی آن با ریسک جدی روبهرو خواهد شد.
از سوی دیگر، افزایش اهمیت صنایع دفاعی نیز معادلات بازار را تغییر داده است. بسیاری از این مواد در موتورهای پیشرفته، سامانههای راداری، تجهیزات الکترونیکی و فناوریهای نظامی کاربرد دارند؛ به همین دلیل دولتها دیگر توسعه معادن را صرفاً یک پروژه اقتصادی نمیبینند.
اما توسعه معدن در اروپا با موانع جدی مواجه است؛ از زمان طولانی دریافت مجوزها تا هزینه بالای استخراج و الزامات زیستمحیطی. به همین دلیل، رقابت آینده فقط میان کشورهایی که ذخیره دارند نیست؛ میان کشورهایی است که بتوانند اکتشاف، استخراج، فرآوری و تولید محصول نهایی را در یک زنجیره کامل مدیریت کنند.
برای ایران نیز این تحول یک نکته مهمتر دارد،در شرایطی که کشور دارای ذخایر قابلتوجه مس، سنگآهن، عناصر نادر و مواد معدنی متنوع است، مزیت واقعی زمانی ایجاد میشود که فاصله از فروش ماده خام تا تولید محصولات با ارزش افزوده بالا کاهش یابد.
در واقع جنگ آینده معدن، جنگ بر سر "سنگ" نیست؛ جنگ بر سر "فناوری تبدیل سنگ به محصول" است.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی "معدنیها"؛ شما میتوانید از دایرکت پیج اینستاگرام "معدنیها" به آدرس madanihanews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.
