معدنی ها /فائزه پناهی؛ایران روی گنج نشسته، اما راه رسیدن به این گنج هنوز از هزارتوی مجوزها میگذرد؛ کشوری که از مس، سنگآهن، طلا و عناصر نادر خاکی سهم قابل توجهی دارد، هنوز نتوانسته مسیر سرمایهگذاری معدنی را بهاندازه ظرفیتهایش هموار کند. به گونهای که فعالان این بخش میگویند چالش اصلی نه کمبود ذخایر است و نه حتی نبود سرمایه؛ مسئله، فرآیند طولانی و پیچیدهای است که سرمایهگذار باید از پروانه اکتشاف تا آغاز استخراج پشت سر بگذارد..
ماجرا از جایی شروع میشود که یک محدوده معدنی پس از شناسایی و دریافت مجوزهای اولیه، وارد مرحلهای میشود که باید نظر دستگاههای مختلف را جلب کند؛ منابع طبیعی، محیط زیست، میراث فرهنگی، دستگاههای محلی و نهادهای مرتبط هرکدام بخشی از زنجیره تصمیمگیری هستند. فعالان معدنی میگویند تعدد این حلقهها باعث شده زمان آغاز یک پروژه معدنی غیرقابل پیشبینی شود.
مشکل فقط طولانی بودن فرآیند نیست؛ مسئله اصلی، نبود یک مسیر مشخص و هماهنگ است. سرمایهگذار زمانی که وارد یک پروژه معدنی میشود، باید بتواند زمان، هزینه و ریسک خود را محاسبه کند؛ اما وقتی صدور مجوزها ممکن است ماهها یا حتی سالها طول بکشد، بسیاری از طرحها از نظر اقتصادی جذابیت اولیه خود را از دست میدهند.
این در حالی است که معدن برخلاف بسیاری از صنایع، نیازمند سرمایهگذاری سنگین در ابتدای مسیر است. عملیات اکتشاف، حفاری، نمونهگیری، مطالعات فنی و ایجاد زیرساخت هزینههایی هستند که پیش از رسیدن به درآمد باید پرداخت شوند. طولانی شدن مجوزها یعنی خواب سرمایه؛ سرمایهای که میتواند به جای ماندن در صف امضا، وارد توسعه یک پروژه دیگر شود.
البته منتقدان میگویند سادهسازی مجوزها نباید به معنای حذف نظارت باشد. معدن بدون توجه به محیط زیست، منابع طبیعی و حقوق جوامع محلی میتواند هزینههای اجتماعی و اقتصادی سنگینی ایجاد کند. مسئله اصلی از نگاه فعالان این است که نظارت باید «هوشمند و یکپارچه» شود، نه اینکه سرمایهگذار در میان دستگاههای متعدد سرگردان بماند.
حالا سؤال اصلی این است؛ در کشوری که بارها بر ضرورت توسعه معدن و کاهش وابستگی به نفت تأکید شده، آیا سرعت دادن به فرآیند مجوزها یک ضرورت اقتصادی است یا همچنان قرار است معدنکاران، قبل از رسیدن به دل زمین، در راهروهای اداری متوقف شوند؟
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی "معدنیها"؛ شما میتوانید از دایرکت پیج اینستاگرام "معدنیها" به آدرس madanihanews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.
