معدنی ها /سینا احمدی؛ لایحه بودجه ۱۴۰۵ بیش از آنکه سند توسعه باشد، صورتحسابی است که دولت برای جبران ناکارآمدیهای مالی خود نوشته؛ سندی که در آن معادن ایران دیگر نه بهعنوان موتور رشد صنعتی، بلکه صرفاً بهمثابه منبع برداشت مستقیم دیده شدهاند؛ افزایش ۲۳ درصدی حقوق دولتی، تثبیت سهم ۶۸ همتی دولت و تعیین نرخ ۵۵ درصدی حقوق دولتی برای غولهایی مانند گلگهر، گهرزمین و چادرملو، یک پیام روشن دارد: دولت پول میخواهد و معدن، سادهترین راه وصول است.
اما مسئله اینجاست که این برداشت، از جیب بخشی انجام میشود که همین حالا هم روی خط شکنندگی حرکت میکند. معدنکار ایرانی امروز میان سه تیغه قیچی گرفتار است: تورم تولید، فرسودگی ماشینآلات و قطعی برق. ماشینآلاتی که سالهاست امکان نوسازی جدی ندارند؛ زیرساختهایی که سهم قانونی خود را هرگز ندیدهاند؛ و برق و انرژیای که هر تابستان تولید را زمینگیر میکند. با این حال دولت نهتنها سهم ۶۵ درصدی توسعه زیرساختهای معدنی را بازنمیگرداند، بلکه حتی هزینه برقرسانی و راهسازی را هم عملاً بر گردن تولیدکننده میاندازد. این یعنی «دولت برنده مطلق»، «معدنکار بازنده قطعی».
اگر فلسفه حقوق دولتی، مشارکت دولت در ارزشافزوده معادن برای توسعه همین بخش بوده، امروز این مفهوم وارونه شده است: دولت سهم خود را پیشاپیش تسویه میگیرد، اما معادن باید با ریسک جهانی کالاها، بیثباتی بازار داخل، قطعی انرژی و تورم داخلی دستوپنجه نرم کنند. بودجه ۱۴۰۵ بهصراحت نشان میدهد که نگاه خزانهمحور جای نگاه توسعهمحور را گرفته و معدن بیش از هر زمان دیگر به عابربانک دولت تقلیل یافته است.
در واقع بودجه ۱۴۰۵ در حوزه معدن، بهجای آنکه پیام ثبات، حمایت از اکتشاف، توسعه فناوری، تقویت زنجیره ارزش و تضمین آینده این بخش را بدهد، یک پیام خطرناک مخابره میکند:رشد بدون توسعه؛ یعنی عدد درآمدهای دولت بزرگ میشود، اما پایههای واقعی بخش معدن لاغرتر. این روند، آینده را تهدید میکند؛ چون معدنی که امروز برایش سرمایهگذاری و اکتشاف نشود، فردا دیگر ظرفیت تولید و صادرات نخواهد داشت.
ساده بگوییم؛ معادن ایران در حالی زیر فشار مالیاتهای مستقیم، حقوق دولتی سنگین و بیتوجهی به زیرساخت له میشوند که دولت به جای شریک، بیشتر شبیه طلبکار پرقدرتی شده که فقط مطالبه میکند. ادامه این سیاست، نه فقط توسعه معدنی، که امنیت انرژی و صنعتی کشور را هم به خطر میاندازد.
بودجه ۱۴۰۵ یک انتخاب دارد: یا معدن را ستون توسعه صنعتی ایران ببیند؛ یا آن را همچنان بهعنوان محل تأمین کمبودهای مالی کوتاهمدت مصرف کند. انتخاب دوم شاید امروز کسری بودجه را آرام کند، اما فردا صنعتی باقی نمیگذارد که بتوان از آن درآمد گرفت.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی "معدنیها"؛ شما میتوانید از دایرکت پیج اینستاگرام "معدنیها" به آدرس madanihanews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.
